Δρ. Αλέξανδρος Καπανιάρης: Περί Ψηφιακής Λαογραφίας και Εκπαίδευσης | PODCAST

Όποιος δε θυμάται το παρελθόν του,
είναι καταδικασμένος να το ξαναζήσει.

Δρ. Αλέξανδρος Καπανιάρης: Περί Ψηφιακής Λαογραφίας και Εκπαίδευσης | PODCAST

Δρ. Αλέξανδρος Καπανιάρης: Περί Ψηφιακής Λαογραφίας και Εκπαίδευσης | PODCAST

 Ο Αλέξανδρος Γ. Καπανιάρης, είναι Διδάκτορας Ψηφιακής Λαογραφίας του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Έχει μεταπτυχιακές σπουδές στις γραφικές τέχνες-πολυμέσα και στα σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης και παραγωγής διδακτικού υλικού. Έχει σπουδάσει Πληροφορική, Παιδαγωγικά και Ελληνικό Πολιτισμό.

Επιπρόσθετα είναι Μέλος του Συνεργαζόμενου Εκπαιδευτικού Προσωπικού του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με τις ανθρωπιστικές επιστήμες και τα ψηφιακά μέσα, η ψηφιακή λαογραφία, η αρχειακή εθνογραφία, την ψηφιακή αφήγηση στην εκπαίδευση, οι Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην εκπαίδευση, η τοπική ιστορία, τα ζητήματα ψηφιοποίησης και ανάδειξης του πολιτιστικού αποθέματος καθώς και ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη έντυπου και ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού. Επίσης, έχει ολοκληρώσει δυο μεταδιδακτορικές διατριβές στο Τμήμα Ιστορίας & Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και έχει βραβευθεί το 2014, 2018, 2019 από το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών – Φιλοσοφική Σχολή – Καυταντζόγλειο Βραβείο σε έρευνες που αφορούν την Λαογραφία και την Αρχειακή Εθνογραφία.

Με αφορμή την επιστημονική του έκδοση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πεδίο» την «Ψηφιακή Λαογραφία και Εκπαίδευση», τον συναντούμε ψηφιακά και τον ρωτούμε για το νέο θεματικό πεδίο που ανοίγεται, τις ευκαιρίες και τους κινδύνους.

 Ακούστε εδώ όλη τη συνέντευξη.

 PODCAST

1. Κύριε Καπανιάρη σας καλωσορίζουμε στο αντέτι, το 1ο Ψηφιακό Δίκτυο Παράδοσης και Πολιτισμού και σας συγχαίρουμε για το βιβλίο σας. Πείτε μας λίγα λόγια για το γνωστικό σας αντικείμενο.

-Α.Κ.: Το γνωστικό μου αντικείμενο είναι η ψηφιακή λαογραφία και η αρχειακή εθνογραφία με έμφαση στις νέες τεχνολογίες. Θα έλεγα ότι με ενδιαφέρουν περισσότερο οι  Ψηφιακές  Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Digital Humanities) ένα όρο που εννοούμε ουσιαστικά τις παραδοσιακές ανθρωπιστικές επιστήμες, διευρυμένες και εμπλουτισμένες ψηφιακά, να εστιάζουν και να αναπτύσσουν τα θεωρητικά, ερευνητικά, διδακτικά, συγγραφικά κλπ. αντικείμενά τους σε ένα νέο ψηφιακό, τεχνολογικό περιβάλλον. Πρόκειται για διαδικασία σε ταχεία εξέλιξη, καθώς οι νέοι τρόποι επικοινωνίας, οι αλλαγές στη νόηση (τεχνητή νοημοσύνη), αλλά και η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού που σημειώνεται τον τελευταίο καιρό (και λόγω της πανδημίας του covid-19) έχουν επηρεάσει σημαντικά τις ανθρωπιστικές σπουδές ευρύτερα και τη Λαογραφία ειδικότερα.

 

2. Πώς προέκυψε η ιδέα της έρευνάς σας και εν ολίγοις, ποια είναι τα νέα ερευνητικά ερωτήματα που αναδύονται;

-Α.Κ.: Η έρευνα μου με θέμα τον λαϊκό πολιτισμό και την εκπαίδευση εστιάζει στον ρόλο της Πληροφορικής και των Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) για την παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού. Στην ουσία η έρευνα έρχεται να συνεισφέρει στον επιστημονικό διάλογο σχετικά με το κατά πόσον η τεχνολογία μπορεί να αναβαθμίσει τη σχέση του λαϊκού πολιτισμού με την εκπαίδευση μέσω διαδραστικών – πολυμεσικών και διαδικτυακών τεχνολογιών. Παράλληλα, η έρευνα επιχειρεί να συμβάλει στη διαμόρφωση της διδακτικής του λαϊκού πολιτισμού μέσω των εμπλουτισμένων διδακτικών παρεμβάσεων με αναλογικά και με ψηφιακά μέσα στην εκπαίδευση. Ειδικότερα, η παραγωγή ψηφιακού υλικού, με περιεχόμενο που βασίζεται στον προνομιακό χώρο του λαϊκού πολιτισμού, τον τόσο πλούσιο σε παραστάσεις, εικονικά και λεκτικά τεκμήρια κ.λπ., μπορεί να αποτελέσει μια ακόμα πρόκληση για την παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού, αν ενταχθεί σε ένα συνολικά οργανωμένο παιδαγωγικό – διδακτικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη πως ο ρόλος της Πληροφορικής και των Τ.Π.Ε. εστιάζεται στην παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού μέσω της διερεύνησης της αξίας των μαθησιακών αντικειμένων ως στοιχειώδους ψηφιακής εκπαιδευτικής μονάδας, με την οποία μπορούν να κτιστούν εμπλουτισμένες εφαρμογές (εμπλουτισμένα ψηφιακά βιβλία) και διδακτικές παρεμβάσεις (διδακτικό σενάριο).

PODCAST

 

3. Γνωρίζουμε «τι εστί λαογραφία». Έχουμε συνεχή καθημερινή επαφή με την ιδέα του ψηφιακού μετασχηματισμού. Τι ακριβώς όμως εννοούμε με τον όρο «Ψηφιακή Λαογραφία»  ;

-Α.Κ.: Η ψηφιακή λαογραφία (digital folklore) ορίζεται ως το πεδίο της λαογραφίας,  όπου οι Τεχνολογίες  Πληροφορίας  &  Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.), το διαδίκτυο καθώς και άλλα τεχνολογικά  μέσα χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για την λαογραφική έρευνα, για την μελέτη online ομάδων (digital folk groups, electronic folklore groups, e-groups) και των κοινοτήτων στο διαδίκτυο, για την παραγωγή ψηφιακού διαδικτυακού υλικού από τεκμήρια και έρευνα στο πεδίο του λαϊκού πολιτισμού, για την ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση και  ανάδειξη περιεχομένου από αφορά το λαϊκό πολιτισμό,  για τη δημιουργία εμπλουτισμένων διδακτικών παρεμβάσεων στο πλαίσιο της διδασκαλίας του λαϊκού πολιτισμού με ψηφιακά μέσα. Η Ψηφιακή Λαογραφία στη χώρα μας σήμερα, βρίσκεται σε στάδιο διαμόρφωσης και καθιέρωσής της, επιχειρώντας να ισορροπήσει μεταξύ των εθνικών αναγκών και των ταχύτατων αλλαγών και ιδιομορφιών των τεχνολογιών αιχμής, των προτύπων και των μεθοδολογιών που σημειώνονται στο πλαίσιο της διεθνούς κοινότητας. Έτσι ο  δρόμος είναι μακρύς και απαιτείται περαιτέρω ενασχόληση με το αντικείμενο τόσο στο χώρο της εκπαίδευσης όσο και στην ακόμα μεγαλύτερη θεωρητική θεμελίωση του αντικειμένου. Στην κατεύθυνση αυτή ήδη εργάζομαι με νέες διεθνείς δημοσιεύσεις σε συγγενικά πεδία της Ψηφιακής Λαογραφίας καθώς και εργαλεία που επιστρατεύθηκαν σ’ αυτή την νέα προσέγγιση όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media), τα εργαλεία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (e-learning) και η ψηφιακή αφήγηση (digital storytelling).

 

 Ακούστε εδώ όλη τη συνέντευξη.

 PODCAST

4. Κύριε Καπανιάρη, το γνωστικό αντικείμενο για το οποίο συζητάμε έχει πλέον ενταχθεί, ως μάθημα επιλογής, σε τμήμα ανώτατης εκπαίδευσης. Σωστά;

-Α.Κ.: Πραγματικά έχει ενταχθεί ως μάθημα επιλογής στο Τμήμα Ιστορίας & Εθνολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και είναι το πρώτο πανεπιστήμιο της χώρας που έχει στο πρόγραμμα σπουδών του ένα τέτοιο μάθημα που σχετίζεται με τις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες. Το πρώτο εξάμηνο που διδάχθηκε ήταν το Χειμερινό Εξάμηνο 2020-21 από  τον καθηγητή Λαογραφίας κ. Μανόλη Βαρβούνη με την δική μου συνεπικουρία. Συνεπώς η ένταξη της Ψηφιακής Λαογραφίας  ως μάθημα επιλογής στο πρόγραμμα σπουδών ενός πανεπιστημιακού τμήματος σε συνδυασμό με τη βράβευση αυτού του πονήματος από τη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το 2018, με το «Βραβείο Λυσίμαχου Καυταντζόγλου» δείχνουν ότι το αντικείμενο της Ψηφιακής Λαογραφίας όπως αυτό προέκυψε από την διδακτορική διατριβή μου το 2017, στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου, αρχίζει να βρίσκει μια θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση της χώρας  μας.

5. Τα εργαλεία της τεχνολογίας σίγουρα δεν υποκαθιστούν την επιτόπια έρευνα, ούτε την φυσική αλληλεπίδραση των ετόμων. Εκτιμάτε ότι η απόλυτη μεταφορά ενός επιστημονικού γνωστικού αντικειμένου, όπως αυτό της λαογραφίας, που αφορά πολλές φορές άυλα πράγματα και έννοιες, ενέχει κινδύνους;

-Α.Κ.: Σίγουρα η υιοθέτηση της τεχνολογίας στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών όπως η λαογραφία δεν ενέχει κινδύνους θα έλεγα τουναντίον. Η  σχέση της λαογραφίας και του διαδικτύου δεν είναι μια σχέση ανταγωνιστική καθώς   η λαογραφία ούτε συρρικνώνεται από την τεχνολογία ούτε απειλείται από το διαδίκτυο, αλλά αντίθετα εμπλουτίζεται και ανανεώνεται συνεχώς δημιουργώντας ένα νέο κλάδο που ονομάζεται ψηφιακή λαογραφία (digital folklore). Το βέβαιο είναι ότι η σχέση λαογραφίας και διαδικτύου παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.  Τα παραπάνω επιβεβαιώνουν και άλλοι ερευνητές όπως η Μ. Γκασούκα, η Ξ. Φουλίδη και ο Β. Μιχαήλ οι οποίοι μεταξύ άλλων αναφέρουν ότι ο λαϊκός πολιτισμός αναγεννάται μέσα από το διαδίκτυο κατά κάποιον τρόπο και οι συνήθειες, δοξασίες, πεποιθήσεις, μύθοι, αφηγήματα, πρακτικές, συμπεριφορές, κανόνες, κ.ά. βρίσκουν διέξοδο στον ιστοχώρο, σε μιαν απευθείας σύνδεση και αλληλεπίδραση γλώσσας και πρακτικής. Η ίδια ανάγκη λοιπόν που σπρώχνει τον άνθρωπο στην εκκλησία ή στο γήπεδο, δηλαδή η ανάγκη του «να γίνεται λαός», είναι αυτή που τον σπρώχνει και στο Διαδίκτυο και τον μετατρέπει σε homo interneticus.

6. Σε ποιους απευθύνεται το βιβλίο «Ψηφιακή Λαογραφία και Εκπαίδευση»; Θα πρέπει να έχει κανείς ήδη επίκτητες ειδικές γνώσεις για να το κατανοήσει;

-Α.Κ.: Το βιβλίο με τίτλο «Ψηφιακή Λαογραφία και Εκπαίδευση: Εμπλουτισμένα μέσα και καινοτόμες προσεγγίσεις στη Διδακτική του Λαϊκού Πολιτισμού» των εκδόσεων Πεδίο απευθύνεται σε λαογράφους, σε φοιτητές/τριες προπτυχιακών, μεταπτυχιακών τμημάτων ανθρωπιστικών τμημάτων καθώς και σε καθένα και καθεμιά που επιθυμεί να γνωρίσει πως ο λαϊκός πολιτισμός και η τοπική ιστορία μπορούν να συνυπάρξουν στο διαδίκτυο καθώς και σε άλλες εφαρμογές που αξιοποιούν Τεχνολογίες Πληροφοριών & Επικοινωνίας. Το βιβλίο μπορεί να βοηθήσει επίσης φορείς λαϊκού πολιτισμού και τοπικής ιστορίας, πολιτιστικούς συλλόγους, μουσεία και εκπροσώπους φορέων πολιτισμού που ενδιαφέρονται να μετασχηματίσουν ψηφιακά τεκμήρια και να αξιοποιηθούν σε εκπαιδευτικά προγράμματα. Προσπάθησα λοιπόν με βάση τη διδακτορική διατριβή μου, να διερευνήσω ένα καινούργιο ερευνητικό πεδίο της λαογραφίας, αυτό της ψηφιακής λαογραφίας (e-folklore ή digital folklore) σε σχέση με την εκπαίδευση και την παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού. Οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών, τα διαδραστικά μέσα του  διαδικτύου και οι εμπλουτισμένες ψηφιακές διδασκαλίες αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της νέας προσέγγισης.

Κύριε Καπανιάρη ευχαριστούμε για τη διάθεσή σας να μοιραστείτε τις γνώσεις μαζί μας  και να μας συστήσετε την έκδοσή σας! Ευχόμαστε καλό ταξίδι στα βιβλία σας.

-Α.Κ.: Σας ευχαριστώ και εγώ για την πρόσκληση στο ψηφιακό δίκτυο παράδοσης και πολιτισμού. Είναι παρήγορο  που και εσείς χρησιμοποιείτε την τεχνολογία και το διαδίκτυο για να προάγετε τη παράδοση και το λαϊκό πολιτισμό. Συγχαρητήρια στο έργο σας !

 Ακούστε εδώ όλη τη συνέντευξη.

 PODCAST

Share: 

info@adeti.gr

www.adeti.gr

Newsletter

Newsletters

Αφήστε μας το e-mail σας και εγγραφείτε στο newsletter μας.

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.